Türk kültüründe altın paralar düğün, nişan ve bayramların klasik hediyesidir – ve dünya genelinde sevilen bir yatırımdır. Bu genel bakış, yaygın Türk türlerini ve en bilinen uluslararası yatırım paralarını size tanıtır.
Yaygın altın para türleri
Cumhuriyet Altını
En tanınan Türk altın parası: Atatürk portreli Cumhuriyet basımı, yalnızca devlet Darphanesi tarafından üretilir. Ziynet (takı) ve Sikke (yatırım) olarak, Çeyrek’ten Beşli’ye her boyda bulunur.
Ata Altını (Ata Lira)
Cumhuriyet altınının sikke (yatırım) biçimi, halk arasında „Ata Para“. Yine Atatürk portrelidir, kulpsuzdur – salt yatırım için tercih edilir.
Reşat Altını
Osmanlı Sultanı V. Mehmed Reşad’ın tuğrasını taşıyan altın. Cumhuriyet ile aynı altın değerinde fakat çok daha nadir; bu yüzden genelde üzerine ek fiyatla işlem görür – orijinallik/sertifikaya dikkat edin.
Hamit Altını
Sultan II. Abdülhamid döneminden Osmanlı basımı. Ağırlık ve ayarı Reşat ile aynıdır; nadir ve çoğunlukla antika koleksiyon/yatırım parası olarak işlem görür.
Aziz Altını
Sultan Abdülaziz döneminden kalan daha eski Osmanlı altını. Nadir; özellikle koleksiyon ve yatırım değeri taşır.
Ziynet Altını
Her boydaki takı biçiminin genel adı – çoğunlukla zincire veya kıyafete takmak için kulpludur. Klasik düğün ve bayram hediyesi; sikke biçiminden biraz daha hafiftir.
Gram Altın
24 ayar, modern yuvarlak gram altınlar – bugün en çok işlem gören yatırım biçimi. İşçilik içermez, bu yüzden satışta değeri korur ve kolay bölünür; esnek bir hediye olarak sevilir.
Daha seyrek olarak Vahdettin, Mecidiye veya Mahmut altınları gibi başka Osmanlı baskılarına rastlanır – bunlar çoğunlukla koleksiyon değerindedir.
Ziynet mi, Sikke mi?
Türden bağımsız olarak iki ayrı yapım vardır: ziynet paraları takı paralarıdır, çoğu zaman takmak için askılı; sikke veya meskûk paralar ise askısız, salt yatırım paralarıdır. Baskıya göre ağırlık ve yapım hafifçe değişebilir.
Anlamı & vesilesi
Söz, nişan ve düğünde altın paralar geleneksel olarak hediye edilir – bir tebrik ve çift için küçük bir maddi başlangıç olarak.
Uluslararası yatırım paraları
Uluslararası alanda özellikle standart yatırım paraları (bullion) yaygındır – çoğunlukla 1 ons (oz) saf altınla ve güncel kura yakın işlem görür. Belirleyici olan saf altın oranıdır, brüt ağırlık değil.
Krügerrand
İlk modern yatırım parası (Güney Afrika, 1967’den beri) ve bugüne dek en tanınanı. Bakır katkılı 22 ayar (kızılımsı ton), brüt yaklaşık 33,9 g ve 1 ons saf altın.
Maple Leaf
Kanada, 1979’dan beri. Neredeyse saf altından (999,9) – yüksek saflıkta bullion paralarının öncüsü; brüt, saf ağırlığa eşittir.
American Eagle
ABD, 1986’dan beri. Gümüş ve bakır katkılı 22 ayar, brüt yaklaşık 33,9 g; „Lady Liberty“ ve kartal çifti motifi.
Wiener Philharmoniker
Avusturya, 1989’dan beri. 999,9 saflıkta, euro nominal değerli; Avrupa’da özellikle sevilen ve likit.
Britannia
Birleşik Krallık. 2012’ye dek 22 ayar, 2013’ten beri 999,9; arka yüzünde görevdeki hükümdar yer alır.
Australian Kangaroo
Avustralya (Perth Mint). 999,9 saflıkta, her yıl değişen kanguru motifiyle.
China Panda
Çin. 999 saflıkta, 2016’dan beri gram bazlı (örn. 30 g); her yıl değişen panda motifi.
Klasik tarihî altın paralar
| Para | Saflık | Brüt | Saf altın |
|---|---|---|---|
| Sovereign (GB) | 916,7 | 7,98 g | 7,32 g |
| 20 Franc „Vreneli" (CH) | 900 | 6,45 g | 5,81 g |
| 20 Franc „Napoléon" (FR) | 900 | 6,45 g | 5,81 g |
| 1 Dukat (AT) | 986 | 3,49 g | 3,44 g |
| 20 Mark (DE, Kaiserreich) | 900 | 7,96 g | 7,17 g |
Klasik tarihî paralar da saf altın oranına göre değerlendirilir. Brüt toplam ağırlık, saf altın ise içindeki katışıksız altın miktarıdır.